معاونت آموزشی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی طب و تزکیه 1608-2397 33 4 2025 12 22 بررسی چالش های استفاده از هوش مصنوعی در مشاوره خودکشی با رویکرد بین رشته ای 183 170 220382 FA منظر امیرخانی دکتری تخصصی مشاوره، معاونت آموزشی، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، تهران، ایران محمدحسین صادقیان دانشیار، گروه پزشکی قانونی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران. احمد حاجبی استاد، گروه روانپزشکی، مرکز تحقیقات اعتیاد و رفتارهای پرخطر، دانشگاه علوم پزشکی ایران، تهران، ایران. امیراحمد شجاعی دانشیار، مرکز تحقیقات اخلاق و تاریخ پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی تهران، ایران. دانشیار، گروه اخلاق پزشکی، دانشکده پزشکی، دانشگاه Journal Article 2025 04 16 زمینه و هدف:گسترش روزافزون کاربرد هوش مصنوعی در خدمات سلامت روان، به ویژه در حوزه های حساس مانند مشاوره خودکشی، چالش های اخلاقی، بالینی و حقوقی متعددی را ایجاد کرده است.این مطالعه با هدف تحلیل تعامل کاربران با برنامه‌های روانشناسی و مشاوره مبتنی بر هوش مصنوعی، شناسایی چالش های کلیدی در حوزه های اخلاقی، روانپزشکی، حقوقی و پزشکی قانونی، و ارائه راهکارهایی برای بهره برداری مسئولانه از این فناوری در پیشگیری از خودکشی انجام شد<br />روش بررسی: این مطالعه کیفی با بررسی یک سناریوی بالینی واقعی (تعامل یک فرد دارای افکار خودکشی با یک برنامه مشاوره مبتنی بر هوش مصنوعی)، تحلیل اسناد حقوقی ایران (قانون مجازات اسلامی و قانون جرائم رایانه‌ای)، استانداردهای اخلاقی روانشناسی (ایران، اروپا و آمریکا)و پژوهش‌های داخلی و بین المللی انجام شد.داده ها شامل مکالمات ثبت شده کاربر، پاسخ‌های الگوریتم و ارزیابی پیامدهای رفتاری بود. تحلیل داده ها با رویکرد بین‌رشته ای (روانپزشکی، حقوق و اخلاق پزشکی) و با استفاده از روش‌های تحلیل محتوای کیفی و تطبیقی صورت گرفت.<br />یافته‌ها: سیستم‌های مشاوره ای مبتنی بر هوش مصنوعی فاقد صلاحیت حرفه‌ای جهت جایگزینی قضاوت بالینی متخصصان می‌باشد و در درک ظرافت‌های عاطفی، فرهنگی و اجتماعی ناتوان هستند. همچنین پاسخ‌های غیرهمدلانه آن ممکن است خطر خودکشی را تشدید کند. چالش‌های کلیدی شامل نقض حریم خصوصی، و فقدان سازگاری فرهنگی، ابهام در مسئولیت-پذیری حقوقی و سوگیری الگوریتمی است. <br />نتیجه‌گیری: استفاده از هوش مصنوعی در مشاوره خودکشی نیازمند رویکردی محتاطانه، مسئولانه و مبتنی بر نظارت متخصصان انسانی است و می‌توان از آن به‌عنوان ابزاری مکمل برای غربالگری اولیه و ارجاع فوری به متخصصان انسانی مورد استفاده قرار گیرد.تدوین چارچوب‌های اخلاقی- حقوقی جامع،توسعه الگوریتم‌های مبتنی بر داده‌های بومی و حساس به فرهنگ،تقویت همکاری بین‌رشته‌ای (روانپزشکی، حقوق، فناوری) و ایجاد ساز وکارهای نظارتی برای تضمین حریم خصوصی و امنیت داده‌ها، تدوین استانداردهای مشخص و نظارت دقیق بر عملکرد این سیستم‌ها، امری ضروری است. https://www.tebvatazkiye.ir/article_220382_5432f9d7d13ec3a70ec572147dd58be8.pdf