معاونت آموزشی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکیطب و تزکیه1608-239734120250522مروری بر راهکارهای پیشگیری از سرطان161227267FAعلی اصغرهنرمندمرکز تحقیقات عوامل اجتماعی موثر بر سلامت، پژوهشکده آینده پژوهی در سلامت، دانشگاه علوم پزشکی کرمان، کرمان، ایرانسید آریانژادقادریمرکز تحقیقات مراقبت اچآیوی و عفونتهای آمیزشی، مرکز همکار سازمان جهانی بهداشت، پژوهشکده آینده پژوهی در سلامت، دانشگاه علومحمیدشریفیمرکز تحقیقات مراقبت اچآیوی و عفونتهای آمیزشی، مرکز همکار سازمان جهانی بهداشت، پژوهشکده آینده پژوهی در سلامت، دانشگاه علومعلی اکبرحق دوست0000-0003-4628-4849Journal Article20250507زمینه و هدف: سرطان یکی از علل اصلی مرگومیر در ایران و جهان است. عوامل خطر قابل پیشگیری، نقش چشمگیری در بروز آن دارند. با توجه به روند نگرانکننده افزایش چاقی، استعمال دخانیات و الگوهای ناسالم تغذیهای، این مطالعه با هدف مرور شواهد موجود درباره عوامل خطر قابل تغییر سرطان و ارائه راهکارهای پیشگیرانه متناسب با شرایط ایران انجام شده است. <br />روش بررسی: این مطالعه مروری از طریق جستجوی غیرسیستماتیک در پایگاههای بینالمللی و تحلیل موضوعی مطالعات منتخب انجام شد.<br />یافتهها: چاقی با سه مکانیسم هورمونی، متابولیک و التهابی خطر ابتلا و عود سرطانهای پستان، روده بزرگ و اندومتر را تا ۵۶٪ افزایش میدهد، در حالی که بیتحرکی تا دو برابر احتمال رشد تومور را بالا میبرد. رژیمهای پرکالری و سرشار از آمینهای هتروسیکل و هیدروکربنهای چندحلقهای، خطر سرطانهای گوارشی و پروستات را افزایش میدهند، درحالیکه الگوهای غذایی مدیترانهای بقا را بهبود میبخشند. مصرف الکل و تنباکو با تولید استالدئید، خطر سرطانهای کبد، ریه و مری را افزایش دادند. عفونتهای هلیکوباکتر پیلوری و ویروس پاپیلومای انسانی هر یک از طریق التهاب مزمن و اختلال ایمنی، عوامل قوی سرطانزایی شناخته شدند که با واکسیناسیون و درمان ضدویروسی زودهنگام میتوان بیش از ۸۵٪ موارد مرتبط را پیشگیری کرد. آلودگی هوا و اشعه فرابنفش با القای استرس اکسیداتیو و التهاب زمینهساز سرطانهای ریه و پوست میگردند. <br />نتیجهگیری: اصلاح سبک زندگی از جمله کنترل وزن، افزایش فعالیت بدنی، پیروی از الگوهای تغذیهای سالم، ترک الکل و تنباکو، غربالگری منظم، درمان زودهنگام عفونتها و کاهش مواجهه با آلایندهها، مهمترین راهبردهای پیشگیری از انواع سرطانها هستند.https://www.tebvatazkiye.ir/article_227267_e32d1d47f429a21f34e72efb3309df52.pdfمعاونت آموزشی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکیطب و تزکیه1608-239734120250522پیشران ها و بازدارنده های دستیابی دانشگاه علوم پزشکی مازندران به مرجعیت علمی3017227268FAسیاوشمرادیمرکز مطالعات و توسعه آموزش علوم پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران0000-0002-0222-9920محمدآزادبختدانشکده داروسازی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایرانراضیهفلاحدانشکده بهداشت، مرکز تحقیقات علوم بهداشتی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران.محمدتقیهدایتیدانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایرانعلیرضارفیعیدانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایرانپوریاگیلدانشکده فناوری های نوین پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایرانکاوهحدادیدانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایرانلطف اللهداودیدانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایرانفرهادغلامیدانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایرانعادلگل افشانیمرکز مطالعات و توسعه آموزش علوم پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران0000-0002-9239-9295Journal Article20250520زمینه و هدف: با عنایت به خلاصه سیاستی تدوین شده در دانشگاه علوم پزشکی مازندران که لزوم انجام پژوهش حاضر را توصیه نمود، این مطالعه با هدف معرفی پیشرانها و بازدارندههای نیل به مرجعیت علمی انجام شد.<br />روش: پژوهش حاضر یک پژوهش کیفی با رویکرد بحث گروهی متمرکز و از نوع تحلیل محتوایی می باشد. به منظور تحلیل محتوا از رویکرد کیفی گرانهیم و لوندمن و جهت تایید صحت یافته های پژوهش از معیارهای پیشنهادی گوبا و لینکلن استفاده شده است.<br />یافته ها: یافته های حاصل از برگزاری اولین جلسه در دو مضمون پیش ران های درون و برون سازمانی قرار گرفتند. از مهمترین مقوله های درون سازمانی می توان به برنامه ریزی، اراده و انگیزه، زیرساخت ها، مدیریت سازمان، الگوسازی، توسعه مشارکت، حمایت از اندیشه های خلاق، نیروی انسانی و سیاستگذاری جامع در مسیر مرجعیت اشاره کرد. یافته های حاصل از برگزاری دومین جلسه در دو مضمون بازدارنده های حاکمیتی و رفتاری - شناختی قرار گرفتند. از مقوله های حاکمیتی باید به موانع سازمانی، بین المللی، زیرساختی و برنامه ای و از مقوله های رفتاری-شناختی می توان به موانع فرهنگی-اجتماعی، انگیزشی و شناختی اشاره کرد.<br />نتیجه گیری: نتایج این پژوهش نشان داد دانشگاه علوم پزشکی مازندران در مسیر نیل به مرجعیت علمی با طیف وسیعی از پیشرانها و بازدارندهها روبروست که در یک تقسیم بندی کلی اغلب پیش ران ها در درون سازمان جای گرفته اند. در خصوص بازدارنده ها نیز علاوه بر موانع درون سازمانی باید به بازدارنده های رفتاری و شناختی توجه ویژه ای مبذول داشت.https://www.tebvatazkiye.ir/article_227268_e730856bc5a73dc2beca3bb886d3847c.pdfمعاونت آموزشی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکیطب و تزکیه1608-239734120250522طراحی مدل کارآفرینی جهت عملکرد پایدار در وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی4331227264FAلیلاسعیدیاستادیار، گروه مدیریت دولتی واحد تهران غرب،دانشگاه آزاد اسلامی، تهران،ایرانحسیناحسنیدانشجوی دکترای تخصصی مدیریت دولتی،گروه مدیریت، دانشگاه آزاد اسلامی رودهن، رودهن، ایرانصدیقهطوطیاندانشیار، گروه مدیریت، دولتی واحد تهران غرب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.Journal Article20241030زمینه و هدف: این تحقیق در راستای طراحی و ارائه مدل کارآفرینی جهت بهبود عملکرد پایدار در حوزههای مدیریتی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی انجام شد. <br />روش بررسی: این پژوهش با رویکرد اکتشافی مبتنی بر پارادایم تفسیرگرایی و تلفیقی از روش کیفی( تحلیل مضمون)و روش کمی انجام شد. جامعه آماری در فاز اول(کیفی) شامل اساتید مدیریت و مدیران ارشد وزارت بهداشت بود. نمونهگیری به روش هدفمند انجام و با 10 مصاحبه به اشباع نظری دست یافته شد. برای گردآوری دادهها از مصاحبه نیمهساختاریافته و پرسشنامه استفاده گردید. تحلیل کیفی مصاحبههای تخصصی با روش تحلیل کیفی مضمون در نرمافزار MaxQDA انجام شد و مضامین حاصل با روش دلفی فازی در نرمافزار MatLab غربالگری شدند. در مرحله کمی روابط سازهها با روش مدلسازی ساختاری- تفسیری در نرمافزار MicMac شناسایی و در نهایت با استفاده از پرسشنامه تحلیل کمی محقق ساخته و با نمونه گیری تصادفی ساده با نمونه آماری 140 نفر از مدیران و کارشناسان، مدل مذکور، طراحی،تبیین و برازش گردید.<br />یافتهها: با جمعآوری دادهها از مصاحبهها، مرحله ایجاد کدهای نخستین، آغاز و در گام بعد مضامین بازبینی شد و در مجموع دادهها به 2 مضمون فراگیر یعنی کارآفرینی و عملکرد پایدار و 11 مضمون سازماندهنده و 71 مضمون پایه دست یافته شد. یافته های حاصله نشان داد عوامل محیطی، فرصتهای فناورانه، ویژگیهای کارآفرینانه و بسترهای کارآفرینی بر استراتژی کارآفرینی تأثیرگذار میباشند که جملگی موارد با واسطه هوشیاری و دانش کار آفرینانه به بهبودکارآفرینی و در نهایت به عملکردهای مدیریتی پایدار در حوزههای اجتماعی، اقتصادی و زیستمحیطی منجر میشود.<br />نتیجهگیری: پژوهش حاضر نشان دادد رویکرد کارآفرینی سازمانی با توجه به اینکه مبتنی بر خلاقیت، نوآوری، فرصتیابی و استفاده از بسترها و ریسکپذیری است، میتواند به عنوان یک گزینه مهم در دستیابی وزارت بهداشت به عملکرد پایدار و تأمین منافع ذینفعان مختلف از جمله کارکنان و مشتریان نظام سلامت مؤثر واقع شود.https://www.tebvatazkiye.ir/article_227264_f6bd4f1f83710dbf4d3e74bc4c2f2b7a.pdfمعاونت آموزشی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکیطب و تزکیه1608-239734120250522نقش هوش مصنوعی و مراقبت خودکار در حق بر مراقبت بیماران5844227265FAمهردادتیموریاستادیار گروه حقوق جزا و جرم شناسی، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران.Journal Article20241101سابقه و هدف: هوش مصنوعی نسل جدیدی از فناوریها است که عمدتاً با خودآموز بودن و خودمختار بودن مشخص میشود. این بدان معناست که فناوریهای هوش مصنوعی میتوانند بدون دخالت انسان بهطور مداوم بهبود یابند و میتوانند تصمیماتی بگیرند که از قبل برنامهریزی نشده باشند.. لذا هدف از پژوهش حاضر بررسی نقش هوش مصنوعی و مراقبت خودکار در حق بر مراقبت بیماران است.<br>روش بررسی: پژوهش حاضر کاربردی و از نوع کیفی (تحلیلی و توصیفی) میباشد. این مطالعه به روش مرورنظاممند (بررسی<br>سیستماتیک) انجام شد. پایگاههای PubMed، Web of science، Google Scolar و Magiran به عنوان پایگاه داده، انتخاب و جستجو شامل زبان مقالات (فارسی و انگلیسی)، طبق کلیدواژهها انجام شد. تعداد مقالات به دست آمده 66 مورد بود که پس از حذف موارد تکراری و نامرتبط بااهداف پژوهش به 28 مقاله رسید. در نهایت تجزیه و تحلیل براساس یافتهها انجام شد.<br>ﻳﺎﻓﺘﻪها: رباتهای هوشمند اجتماعی طیف گستردهای از برنامههای رباتیک مبتنی بر هوش مصنوعی را نشان میدهند که میتوانند تا حد زیادی در مراقبت از افراد مسن و ضعیف، در درجه اول برای کاهش هزینههای رفاهی مرتبط به کار گرفته شوند. درواقع، آنها میتوانند خدمات کمکی (تغذیه، تمیز کردن، جابجایی)، نظارت (پارامترهای سلامت و رفاه کلی کاربر) و همراهی (سرگرمی و تعامل با کاربر) را ارائه دهند.<br>نتیجهگیری: مفهوم اخلاقی و حقوقی کرامت انسانی بهعنوان یک معیار خارجی و عینی که آزادی تعیین سرنوشت را محدود میکند و از دستکاری (در احساساتشان)، و منزوی شدن انسانها جلوگیری میکند. فنآوریهایی که میتوانند فریبنده تلقی شوند (القای این تصور که ماشین از کاربر مراقبت میکند) و هدف اصلی آنها جایگزینی روابط و تماسهای انسانی است، حقوق اساسی و حیثیت افرادی که از آنها مراقبت میشوند را نقض میکنند. در عوض، آن فناوریهایی که به نفع استقلال جسمی و روانی انسانها هستند، درنهایت باید از طریق ابتکارات سیاستگذاری نظام سلامت حمایت شوند.https://www.tebvatazkiye.ir/article_227265_692283e6b05d444e39043e4d8fc13505.pdfمعاونت آموزشی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکیطب و تزکیه1608-239734120250522واکاوی گفتمانهای پزشکی مبتنی بر شواهد و طب سنتی ایرانی با رویکرد فوکویی: راهکاری برای تعامل و گفتگوی انتقادی در نظام سلامت6459227266FAسیاوشمرادیدانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران0000-0002-0222-9920Journal Article20250519چارچوب تحلیلی میشل فوکو با تمرکز بر تاریخ مندی دانش و کارکردهای اجتماعی-سیاسی نهاد پزشکی، زمینه را برای نقد ساختارهای حاکم بر سلامت و درمان فراهم میسازد. پزشکی مبتنی بر شواهد به عنوان گفتمان مسلط معاصر، با تأکید بر روششناسی اثباتگرایانه و مدل زیستشناختی، دانش و قدرت را در نظام سلامت شکل میدهد و طب سنتی ایرانی را در موقعیتی حاشیهای قرار میدهد. در مقابل، طب سنتی ایرانی با نگرش کلنگر، توجه به تفاوتهای فردی، و ارتباط با فلسفه و عرفان، گفتمانی متفاوت با قواعد و رویکرد خاص خود است. تحلیل فوکویی نشان میدهد که این دو گفتمان نه صرفاً تقابل علم و سنت، بلکه شبکهای پیچیده از روابط قدرت/دانش هستند که در بستر تاریخی و اجتماعی شکل گرفتهاند. راهکار پیشنهادی مقاله، شناخت تفاوتها و ایجاد فضای گفتگوی انتقادی میان این دو گفتمان برای رسیدن به تعامل سازنده است. این رویکرد میتواند فهم عمیقتری از سازوکارهای قدرت و مقاومت در حوزه پزشکی معاصر فراهم آورد.https://www.tebvatazkiye.ir/article_227266_9ed37f2a629d134910e8bc21031e247f.pdf