زمینه و هدف: سرطان یکی از علل اصلی مرگ‌ومیر در ایران و جهان است. عوامل خطر قابل پیشگیری، نقش چشمگیری در بروز آن دارند. با توجه به روند نگران‌کننده افزایش چاقی، استعمال دخانیات و الگوهای ناسالم تغذیه‌ای، این مطالعه با هدف مرور شواهد موجود درباره عوامل خطر قابل تغییر سرطان و ارائه راهکارهای پیشگیرانه متناسب با شرایط ایران انجام شده است.
روش‌ بررسی: این مطالعه مروری از طریق جستجوی غیرسیستماتیک در پایگاه‌های بین‌المللی و تحلیل موضوعی مطالعات منتخب انجام شد.
یافته‌ها: چاقی با سه مکانیسم هورمونی، متابولیک و التهابی خطر ابتلا و عود سرطان‌های پستان، روده بزرگ و اندومتر را تا ۵۶٪ افزایش می‌دهد، در حالی که بی‌تحرکی تا دو برابر احتمال رشد تومور را بالا می‌برد. رژیم‌های پرکالری و سرشار از آمین‌های هتروسیکل و هیدروکربن‌های چندحلقه‌ای، خطر سرطان‌های گوارشی و پروستات را افزایش می‌دهند، درحالی‌که الگوهای غذایی مدیترانه‌ای بقا را بهبود می‌بخشند. مصرف الکل و تنباکو با تولید استالدئید، خطر سرطان‌های کبد، ریه و مری را افزایش دادند. عفونت‌های هلیکوباکتر پیلوری و ویروس پاپیلومای انسانی هر یک از طریق التهاب مزمن و اختلال ایمنی، عوامل قوی سرطان‌زایی شناخته شدند که با واکسیناسیون و درمان ضدویروسی زودهنگام می‌توان بیش از ۸۵٪ موارد مرتبط را پیشگیری کرد. آلودگی هوا و اشعه فرابنفش با القای استرس اکسیداتیو و التهاب زمینه‌ساز سرطان‌های ریه و پوست می‌گردند.
نتیجه‌گیری: اصلاح سبک زندگی از جمله کنترل وزن، افزایش فعالیت بدنی، پیروی از الگوهای تغذیه‌ای سالم، ترک الکل و تنباکو، غربالگری منظم، درمان زودهنگام عفونت‌ها و کاهش مواجهه با آلاینده‌ها، مهم‌ترین راهبردهای پیشگیری از انواع سرطان‌ها هستند.