گذار به پزشکی شخصی، ضروری ولی از کدام مسیر؟

نوع مقاله : پژوهشی (Original Research)


1 دانشیار دانشکده مدیریت دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 استاد گروه مدیریت فناوری اطلاعات، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

3 دانشجوی دکترای سیاستگذاری علم و فناوری دانشکده مدیریت دانشگاه تهران، تهران، ایران


زمینه و هدف: ظهور نوآوری­های فناورانه و پزشکی دیجیتال در‌ حال ایجاد تغییرات اساسی در بخش بهداشت و درمان، به ‌سمت پزشکی شخصی (PM) است. لذا در آینده‎ای نزدیک ناگزیریم از پزشکی جمعیت‌ محور به سوی پزشکی شخصی گذار کنیم. هدف پژوهش شناسایی چارچوب مناسب گذار به پزشکی شخصی است.
روش بررسی: روش مطالعه، مرور نظام مند ادبیات با رویکرد فراتحلیل محتوایی بوده است. جامعه آماری تحقیق، مقالات پزشکی شخصی بوده که در طول 12 سال گذشته (2022-2010) انجام شده است. پس از چند مرحله غربالگری مقالات، در نهایت 7 مقاله به عنوان نمونه، وارد فرآیند فرا‌تحلیل شده‎اند. (مقالاتی که تا حدودی به سیاست‌گذاری یا گذار در پزشکی شخصی پرداختند).
یافته ها: یافته‎ها نشان می‌دهد اغلب مطالعات انجام شده در زمینه PM، تخصصی و بالینی بوده و تنها چند مطالعه بطور گذرا به موضوعات مدیریتی و سیاستی PM پرداخته‎اند و بحث گذار و مسیرهای گذار درخصوص PM چندان بررسی نشده است.
نتیجه گیری: با اقتباس از مدل ارائه شده PM و مسیرهای گذار فناورانه، چارچوب گذار به پزشکی شخصی شامل مسیر دگرگونی پزشکی رایج به پزشکی لایه‎بندی شده و سپس از مسیر جایگزینی فناورانه پزشکی لایه بندی شده به پزشکی شخصی است. به‌ منظور سیاست‌گذاری مناسب در این چارچوب نیازمند ابزارهای سیاستی مناسب علم، فناوری و نوآوری هستیم.



  1. Farojia J. Chapter9: “Encounter of health services with the power of patients” in: Pour Ebrahimi A, Editor. 20 big changes in technology by 2050. 1th Tehran: Amin al-Zarb Publishing; 2017. ] In Persian [.
  2. Rotmans J, Kemp R & Van Asselt M. More evolution than revolution: transition management in public policy. Foresight 2001; 3(1): 15-31.
  3. Saghafi F, Azadegan-mehr M. Policy Making for Governance of Technology Transitions: Basics and Theories. Science & Technology Policy. 2019; 11(2): 220-37. ]In Persian [.
  4. Brugge R Van Der, Rotmans J, Loorbach D. The Transition in Dutch water management. Regional Environmental Change .2005; 5:164–76.
  5. Timmermans J.S. Complex dynamics in a transactional model of societal transitions. Interjournal. 2006; drift.eur.nl.
  6. Loorbach D, Rotmans J. The practice of transition management : Examples and lessons from four distinct. Futures. 2010; 42(3):237–46.
  7. Hofman P.S, Elzen B.E & Geels F.W. Sociotechnical scenarios as a new policy tool to explore system innovations: Co-evolution of technology and society in The Netherland’s electricity domain. Innovation: management, policy & practice. 2004; 6(2): 344-60.
  8. Barton J, Davies L, Dooley B, Foxon TJ, Galloway S, and Hammond P, et al. Transition pathways for a UK low-carbon electricity system: Comparing scenarios and technology implications. Renewable and Sustainable Energy Reviews. 2018; 82:2779–90.
  9. Geels FW, Schot J. Typology of sociotechnical transition pathways. Research policy. 2007; 36(3):399–417.
  10. Geels FW, Kern F, Fuchs G, Hinderer N, Kungl G, Mylan J, et al. The enactment of socio-technical transition pathways: A reformulated typology and a comparative multi-level analysis of the German and UK low-carbon electricity transitions (1990 – 2014). Res Policy. 2016; 45(4):896–913.
  11. Kamp L.M, Vernay A-L, Ravesteijn W. EXPLORING ENERGY TRANSITION PATHWAYS: insights from Denmark and Sweden. ERSCP-EMSU conference (Knowledge Collaboration & Learning for Sustainable Innovation), Delft, The Netherlands. 2010; 1-22.
  12. Shackley S, Green K. A conceptual framework for exploring transitions to decarbonized energy systems in the United Kingdom. Energy. 2007; 32(3):221–36.
  13. Verbong GPJ, Geels FW. Exploring sustainability transitions in the electricity sector with socio-technical pathways. Technological Forecasting & Social Change. 2010; 77(8): 1214–21.
  14. Geels F. Co-evolution of technology and society: The transition in water supply and personal hygiene in the Netherlands (1850 –1930) — a case study in multi-level perspective. Technology in society.2005; 27 (3):363–97.
  15. Bergman N, Haxeltine A, Whitmarsh L, Köhler J, Societies A, Simulation S. Modelling Socio-Technical Transition Patterns and Pathways. Journal of Artificial Societies and Social Simulation. 2008; 11(3): 1-32.
  16. Whitcomb D. What is personalized medicine and what should it replace? Nat Rev Gastroenterol Hepatol. NIH Public Access. 2013; 9(7):418–24.
  17. Schork NJ. Time for one-person trials. Nature international weekly journal of science. 2015; (520): 609-11.
  18. Kidd M, Demarzo M, De Silva N, Maagaard R, Svab I, Wass V & et al. Global standards for family medicine education and training. The European journal of medical sciences.2009:0–3.
  19. Reetina Das. Drug Industry Bets Big On Precision Medicine: Five Trends Shaping Care Delivery. https://www.forbes.com/sites/reenitadas/2017.
  20. AI precision medicine mining finds 13 human COVID-19 risk genes. Health Europe. 2020. https://www.healtheuropa.com
  21. Parisi V, Leosco D. Precision Medicine in COVID 19: IL- 1ß a potential target. JACC Basic to Transl Sci. 2020; 5(5):543–4.
  22. Frueh FW. Regulation, Reimbursement, and the Long Road of Implementation of Personalized Medicine—A Perspective from the United States. Value in Health. 2013; 16(6): 27–31.
  23. Horgan D, Lal A. Making the Most of Innovation in Personalized Medicine: An EU Strategy for a Faster Bench to Bedside and Beyond Process. 2019; 21 (3-4):101–20.
  24. Whitsel LP, Wilbanks J, Huffman MD, Hall JL. The Role of Government in Precision Medicine, Precision Public Health and the Intersection with Healthy Living. Prog Cardiovasc Dis. 2018; 62 (1):50–4.
  25. Papachristos G, Boons F, Doherty B, and Jonathan K, Wells P. Disrupting transitions : Qualitatively modelling the impact of Covid-19 on UK food and mobility provision. Environmental Innovation and Societal Transitions .2021; 40(April):1–19.
  26. Geels F, Raven R, Geels F, Raven ROB. Non-linearity and Expectations in Niche-Development Trajectories: Ups and Downs in Dutch Biogas Development (1973 –2003). Technology Analysis & Strategic Management. 2006; 18 (3-4):37–41.
  27. Hekkert MP, Suurs RAA, Negro SO, Kuhlmann S, Smits REHM. Functions of innovation systems : A new approach for analysing technological change. Technological Forecasting & Social Change. 2007; 74(4):413–32.
  28. Mirsadeghi S, Larijani B. Personalized Medicine : Pharmacogenomics and Drug Development. Acta Med Iranica. 2016; 55(3):150-65[In Persian]
  29. Zeinalian M, Eshaghi M, Naji H, Mohammad S, Marandi M. Iranian ‑ Islamic traditional medicine : An ancient comprehensive personalized medicine. Advanced biomedical research. 2015;1–4.[ Persian [
  30. Noori Daloii M, Salmaninejad A, Tabrizi M. Induced pluripotent stem cells in research & therapy of diseases: Review article. Tehran Univ Med. 2014; 72(7): 423-34. [In Persian [
  31. Noori Daloii M, Zafari N. The personalized medicine: today and tomorrow. Medical science journal of Islamic Azad university.2019; 29(1):1–17. [In Persian]
  32. Seifi D. Personalized medicine in Diabetes: The role of Amex and biomarkers. Personalized medicine. 2018; 3 (9). [In Persian [.
  33. Miri Moghaddam E. Personalized medicine, a new approach of the healthcare system. Birjand Univ Med Sci. 2019; 26(3): 186-8. [In Persian[.
  34. Shad MS, Talebpour Z, Alizadeh H. The Role of Personal Medicine in the Diagnosis, Prevention and Treatment of Diseases Such as COVID-19. Rahyaft .2020; 30 (79): 98-111. [In Persian [.
  35. Gilbert G. The Bio Immune (G)ene Medicine or How to Use a Maximum of Molecular Resources of the Cell for Therapeutic Purposes. Edelweiss Applied Science and Technology. 2019; 3(1):26–9.
  36. Edler J, Gök A, Cunningham P & Shapira P. Chapter1: Introduction: Making sense of innovation policy. In: Handbook of Innovation Policy Impact. Edward Elgar Publishing. 2016; 1-17.
  37. Nasiri H, Radaei N. Classification and Choice of Science, Technology and Innovation Policy instruments. Science & Technology Policy .2019; 11(2): 494- 511. [In Persian [.